1950’li Yıllarda Türkiye’nin Ortadoğu Politikası ve Bu Politikanın Türk-Arap Münasebetlerine Etkisi

Mustafa Sıtkı BİLGİN

Özet


 Mustafa Kemal Atatürk tarafından yön verilen Türkiye’nin Ortadoğu politikası 1937 yı­lında kurulan Sadabad Paktıyla zirvesine ulaşmıştır. Daha sonra Türkiye’nin Ortadoğu’da takip etmiş olduğu aktif dış politikası Cumhurbaşkanı İnönü döneminde rafa kaldırılmıştır. İnönü dönemin kojektürü gereği ve de Arap ve Yahudiler arasında bir denge siyaseti takip edebilmek için bölge siyasetlerinden mümkün olduğunca uzak kalmayı tercih etmiştir. An­cak Demokrat Parti’nin 1950 yılında iktidara gelmesiyle bu durum değişmiş ve Başbakan Menderes Ortadoğu’da aktif bir politika takip etmeye başlamıştır. Menderes’in nihai amacı Türkiye’nin liderliğinde bir Arap NATO’su oluşturmaktı. Bunu için de iki temel sebebi vardı. Birinci sebep Sadabad Paktı’nı aktif hale getirmek ve Türkiye’nin politik güç ve nüfuzunu arttırmak. İkinci sebep ise Batı’dan özellikle de ABD’den güvenlik takviyesi ve ekonomik yardım almaktı. Çünkü Demokrat Parti yöneticileri Türkiye’nin, komünizmin yayılmasını önlemeye yönelik olarak Ortadoğu’da siyasi olarak etkili olması halinde bu hedeflerin gerçek­leşeceğini düşünmüşlerdi.

Ancak bu hedef Türk ve Arap devletlerin siyasi ve stratejik amaçlarının faklı olması yüzünden gerçekleşmedi. Bu makale arşiv belgelerine dayalı olarak hazırlanmış olup metinde mevcut ikinci el kaynaklardan da istifade edilmiştir.


Anahtar Kelimeler


Mustafa Kemal Atatürk, Adnan Menderes, Demokrat Parti, ABD, Türkiye, İngiltere, Irak, Mısır, Ortadoğu, Bağdat Paktı

Tam Metin:

PDF

Refback'ler

  • Şu halde refbacks yoktur.


LİSANS

Gazi Akademik Bakış Dergisi’nin  içeriği Creative Commons Atıf-Gayriticari 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.

                        ISSN: 1307-9778  E-ISSN: 1309-5137